Naczynia z miedzi, mosiądzu i spiżu – to prawdziwa klasyka

Znane są dwie kategorie mosiądzów – odlewnicze i do obróbki plastycznej. Ludzkość używa ich od czasów prehistorycznych. Przestrzeń odkrycia i upowszechnienia tego materiału to dzisiejsze tereny Indii. Nawet czterdzieści procent składu tego stopu potrafi liczyć cynk. Mosiądze do obróbki plastycznej można podzielić na dwuskładnikowe oraz wieloskładnikowe, które z kolei dzielą się na bezołowiowe i ołowiowe naczynia miedziane.

Ponadczasowe brązy i spiże

Brąz składa się przeważającego składu miedzi miedzi, którego uzupełniającym elementem bywa aluminium, cyna, ołów, krzem, mangan, beryl i inne pierwiastki, czy też ich związki. Tu suplement do bazy musi wynosić więcej niż 2 proc., i wtedy (zależnie od dodanego metalu) nosi nazwę: brąz cynowy, aluminiowy, manganowy itd. Już w starożytności brązy cynowe były znane i stosowane, bywają to np: naczynia z brązu, broń, biżuteria oraz codziennie używane drobiazgi. Można z nich wytwarzać skomplikowane formy, dlatego że wyróżnia je nieduży skurcz odlewniczy. Między innymi z tego powodu brązy używane były choćby do tworzenia pomników. Stop ten również cechuje zwiększona niewrażliwość na działanie warunków atmosferycznych, wysoka niewrażliwość na uszkodzenia mechaniczne i ogólna wytrzymałość. Jak powszechnie wiadomo, brązy w wersji plastycznej wykazują odporność na korozję, są „elastyczne” i łatwo poddają się lutowaniu czy spawaniu.

Weź miarkę miedzi, dodaj ołowiu i cyny…

Materiał zwany spiżem jest stopem miedzi z ołowiem, cyną i cynkiem – czasem zalicza się ten materiał do brązów. Cechuje je większa domieszka cyny w porównaniu do brązu. Dodatki ołowiu i cynku są odpowiednio w granicach od 2 do 6 i od 2 do 7%. Spiż jest niewrażliwy na ścieranie i erozję. W zamierzchłych czasach uważano go za materiał wyjątkowo wytrzymały, dlatego wytwarzano ze spiżu narzędzia walki. W średniowieczu ludwisarze produkowali spiżowe dzwony, zaś nieco później rusznikarze – działa. W czasach wojen przeważnie rekwirowano dzwony, by przerabiać je na działa. W ostatnich dekadach spiż ceni się przede wszystkim w rzeźbiarstwie, używa się go do wyrobu ozdobnych gadżetów.